Ingrediëntenlijsten lezen zonder scheikundediploma

Draai een willekeurige pot crème om en je ziet een rij woorden die meer weg heeft van een scheikundeexamen dan van een verzorgingsproduct. Sodium laureth sulfate, cetearyl alcohol, tocopherol: het klinkt ingewikkeld en soms zelfs een beetje eng. Toch is zo’n lijst met wat basiskennis prima te volgen.

In dit artikel lees je hoe de volgorde werkt, wat veelvoorkomende namen betekenen en waar je op kunt letten als je gevoelige huid hebt of gewoon wilt weten wat je smeert. Je hoeft er geen formules voor te kennen.

Eén taal voor heel Europa

De namen op de verpakking volgen een internationaal systeem: de INCI, wat staat voor International Nomenclature of Cosmetic Ingredients. Dat is handig, want daardoor staat er op een product uit Spanje precies hetzelfde als op een product uit Nederland. Water heet overal aqua, en planten worden met hun Latijnse naam vermeld, zoals Butyrospermum parkii voor sheaboter.

Het nadeel is dat de lijst voor de meeste mensen minder leesbaar wordt. Maar als je weet dat een onbekende naam vaak gewoon een plant, olie of vertrouwde stof is, verdwijnt een groot deel van de schrik al.

De volgorde vertelt het meeste

Ingrediënten staan op volgorde van hoeveelheid, van veel naar weinig. Staat aqua bovenaan, dan bestaat het product voor het grootste deel uit water. Dat is bij crèmes, shampoos en lotions heel normaal. De eerste vijf ingrediënten vormen meestal het overgrote deel van het product en zeggen dus veel over wat je eigenlijk koopt.

Er is één belangrijke uitzondering: ingrediënten die in een concentratie van minder dan 1 procent voorkomen, mogen in willekeurige volgorde achteraan staan. Een fabrikant kan dus een dure plantenextract netjes tussen de conserveermiddelen zetten. Zie je een ingrediënt waarmee op de voorkant flink wordt geadverteerd pas helemaal onderaan, dan zit er waarschijnlijk maar een klein beetje van in.

Veelvoorkomende namen ontcijferd

Een paar namen kom je zo vaak tegen dat het loont om ze te herkennen. Ze klinken technisch, maar de meeste zijn bekende en goed onderzochte stoffen.

Wil je per ingrediënt of producttype verder lezen, dan vind je op cosmeticatop10.nl uitleg over allerlei vragen rond cosmetica. Op cosmeticatop10.nl kun je daarnaast productvergelijkingen bekijken als je verschillende opties naast elkaar wilt leggen.

  • Glycerin: een vochtvasthouder die de huid soepel houdt.
  • Cetearyl alcohol: een vetalcohol die juist verzacht en niet uitdroogt, anders dan alcohol denat.
  • Dimethicone: een siliconen die een zijdezacht laagje geeft.
  • Tocopherol: vitamine E, vaak gebruikt als antioxidant.
  • Phenoxyethanol: een veelgebruikt conserveermiddel dat het product houdbaar maakt.

Parfum, allergenen en kleurstoffen

Het woord parfum of fragrance kan voor een mengsel van tientallen geurstoffen staan. Fabrikanten hoeven die niet allemaal apart te noemen. Wel moeten bepaalde bekende geurallergenen, zoals linalool, limonene en citronellol, apart op de lijst staan zodra ze boven een vastgestelde grens uitkomen. Heb je een allergie voor een specifieke geurstof, dan zijn die namen dus het eerste waar je naar zoekt.

Kleurstoffen herken je meestal aan een code die begint met CI, gevolgd door een getal, zoals CI 77891 voor titaniumdioxide. Je vindt ze vaak aan het einde van de lijst. Staat er (nano) achter een ingrediënt, dan wordt het in de vorm van heel kleine deeltjes gebruikt; dat moet volgens de Europese regels vermeld worden.

Laat je niet afleiden door de voorkant

Claims als ‘vrij van parabenen’ of ‘met natuurlijke ingrediënten’ zeggen weinig over het product als geheel. Een product zonder parabenen bevat gewoon een ander conserveermiddel, en ‘natuurlijk’ is geen beschermde term. De ingrediëntenlijst achterop is nauwkeuriger dan elke slogan.

Tegelijk geldt: een lange lijst betekent niet automatisch dat een product slecht is, en een korte lijst is niet vanzelf beter. Een goede formule heeft vaak gewoon meerdere stoffen nodig om stabiel, veilig en prettig in gebruik te zijn. Kijk dus vooral naar wat er bovenaan staat en naar stoffen waarvan je weet dat jouw huid er slecht op reageert.

Zo pak je het voortaan aan

Begin bij de eerste vijf ingrediënten om te zien waar het product voornamelijk uit bestaat. Zoek daarna gericht naar stoffen die je wilt vermijden, zoals een geurallergeen of een bepaald soort alcohol. Herken je een naam niet, zoek hem dan op voordat je oordeelt; vaak blijkt het een onschuldige olie of plant te zijn. Na een paar keer oefenen lees je zo’n lijst in een halve minuut, en kies je producten op basis van wat erin zit in plaats van wat erop staat.